AhlakGenel

Adam Kayırma Nedir? Adam Kayırma Hakkında Ayet ve Hadis

Adam Kayırma Hakkında Ayet ve Hadis
Adam Kayırma Hakkında Ayet ve Hadis

Adam kayırma bir başkası için aracılık yaparak o kişiye hakkı olmayacak bir şekilde  ona verilmesi için çabalamaktır.  İslam dininde kötülenen, istenilmeyen ve terkedilmesi istenen bir davranıştır. Zira liyakat esastır. İslamda iltimas olarak geçer.

Adam kayırma günümüzün en problemli meseleleri arasında yer alır. İslam açısından bir toplumun helak sebeplerinden birisidir. Bir hadisi şerifte İslam öncesi toplumların zayıf kişilerin hırsızlık yapması halinde had cezası uyguladıkları, ancak güçlü bir kimsenin hırsızlık yapması durumunda had cezası uygulamadıklarından dolayı helake sürüklendiklerini bildirir.

Bunun üzerine Efendimiz, “Allah’a yemin ederim ki, eğer Muhammed’in kızı Fâtîma hırsızlık yapsaydı, Muhammed O’nun da elini keserdi” diyerek, ümmetini bu konuda ikaz etmiştir.

Ehil olmayanı kayırmak iltimastır

Adam kayırma fiilinin İslam’da ki kelime manası iltimastır. Torpil yapmak anlamına gelen iltimas, ahlak dışı bir tutumdur. Bir insana hak etmediği halde bir vazifenin tevdi edilmesi, böylece başkalarının hakkının yenmesi anlamına gelir.

Kur’ân-ı Kerime baktığımızda bir görevi  “emanet” olarak niteler ve görevin ehil olanlara bilgi, istidat ve kabiliyeti olanlara verilmesini ister. Nisa suresi 28. ayette geçtiği gibi insanlar arasında adaletle davranılmasını emreder. Vazife dağılımında iltiması onaylamayan genel bir ilke ortaya koyar.

Adam Kayırma Hakkında Ayet ve Hadisler

Hz. Peygamberin hayatına baktığımızda görev dağıtımını talepten daha çok liyakat aramış ve kendisinden sonra adam kayırma işinin çıkacağını bildirerek bu gelişmeler olduğunda sabırlı olunmasını tembihlemiştir. (Buhari “Fiten”, 2)

Bir hadiste ise “İş ehli olmayana verildiğinde kıyameti bekle” diyerek uyarmış ve iltiması kıyamet işareti olarak göstermiştir. (Buhari “ʿİlim”, 2)

Maide suresi 8. ayet “Ey iman edenler! Allah için hakkı titizlikle ayakta tutan, adalet ile (hükmeden) şahitlik eden kişiler olun. Bir topluma olan kininiz (öfkeniz), sizi adaletsizliğe (haksızlığa) itmesin (yöneltmesin). adil olun.” bize adil olmayı emr ediyor.

Kuran ve hadislere baktığımızda iltimasın onaylanmadığını ve liyakat ve adalet ilkelerin gözetildiğini görüyoruz. İslam adalet tarihine baktığımız zamanda pek çok makam sahibi meşhur kişilerin adalet karşısında iltimasa uğramadıklarını görüyoruz.  Bununla ilgili pek çok kıssa ve menkıbe vardır. Örnek olarak Kadı Şüreyh’in bir yahudi ile Hz. Ali ile mahkeme etmesi meşhurdur.

İyiye aracılık eden kimse sevaba ortak mıdır?

İyiye ve hayra vesile ve aracı olan bir kişinin elde edilen sevapta hissedardır. Bu nedenle bir mümin, eğer ki birine vesile olmayı düşünüyor ise, o kişinin hayrı gözeten, ehil ve yaşadığı topluma menfaat sağlayacak bir kimse olmasına bakmalıdır. 

Nisa süresinin 85.ayeti şöyle der: “Kim iyi bir işe aracılık ederse, Onun sevabından hissesi vardır. Kim de kötü bir işe aracılık ederse, Onun günahından payı vardır. Allah her şeye kadirdir.”

Dolayısıyla, insan olmanın ve bir topluluk içerisinde yaşamanın en doğal davranışlarından biri, vesile olmak veya vesile aramaktır. Hayra ve güzelliğe sebep olmaktır. Niyetimiz halis ve adalet üzerine hareket etmek şiarımız olmalıdır.

Adam Kayirma Ayet Hadis 2 - Adam Kayırma Nedir? Adam Kayırma Hakkında Ayet ve Hadis
Adam Kayırma Hakkında Ayet ve Hadis

Sonuç olarak İslam bize daima iyiliği emreder ve kötü ahlaktan men eder. Adam kayırma da bir kötü ahlaktır. Bize düşen nerede nasıl olursak olalım adalet ve iyilikle muamele etmektir. Hakkı gözetmek ve liyakatı aramaktır. 

Cenabı hak bizleri her daim adaletli ve merhametli ve adam kayıma ile işi olmayan kimseler ile karşılaştırsın. Amin. Selam ve dua ile..

Kötü bir ahlak olan zulüm nedir konusunu okumak için buraya tıklayınız.


Leave a Response